Het is 2017. Ik werk voor Samsung en hun Europees hoofdkantoor staat in Londen, vlak bij de Theems. Op weg naar mijn hotel in Mayfair zie ik een vos over straat lopen, zomaar, midden op de dag. Geen park, geen bosrand. Asfalt, stoeptegels, verkeer. Hij kijkt me aan, loopt rustig verder en verdwijnt tussen geparkeerde auto's. Mijn eerste gedachte: dit klopt niet. Vossen horen op het platteland, in bossen, in natuurdocumentaires.
Later hoor ik dat er in Londen zo'n tienduizend vossen leven. Zes per vierkante kilometer. Je hebt meer kans een vos te zien in de Britse hoofdstad dan in de Yorkshire countryside.
De stad als ecosysteem
De vos heeft de stad ontdekt als plek om te overleven. Vossen eten bijna alles: vogels, muizen, ratten, etensresten rond vuilnisbakken. Natuurlijke vijanden vinden ze niet op straat. Ook hun leefpatroon hebben ze aangepast: ze slapen niet in holen, maar in tuinen, schuurtjes en verlaten gebouwen. De stad blijkt een perfect ecosysteem: overvloed aan voedsel, schuilplekken genoeg en nauwelijks bedreiging. Behalve het verkeer, want 60% sneuvelt onder een bus of auto.
Vossen profiteren niet alleen van de stad. Ze vervullen er ook een functie als ongediertebestrijders. Muizen, ratten en duiven verdwijnen in hun maag. Londenaren hebben daardoor minder last van ongedierte en de ziektes die het overdraagt.
Bouwen op wat er al is
Dit raakt aan principe 3 van Natuurlijke Intelligentie: Kernkracht. De vos bouwt niets nieuws, claimt geen territorium door geweld of schaal en gebruikt wat er al is. Reststromen, vergeten plekken, overgebleven voedsel.
Airbnb heeft precies hetzelfde gedaan. De huizen waren er al, de slaapkamers ook. Maar die stonden 's nachts leeg of waren delen van het jaar onbewoond. Niemand zag dat als een markt. Airbnb zag wat niemand anders zag: leegstand als kans. Geen nieuw vastgoed, geen nieuwe hotels, gewoon gebruiken wat er al is. Uber veranderde niet het verkeer, maar de toegang. Swapfiets zag dat mensen wel willen fietsen, maar geen fiets willen hebben. Mobiliteit zonder zorgen, herkenbaar aan de blauwe voorband.
Scherp waarnemen
Wat deze voorbeelden delen, is geen technologie of businessmodel, maar een manier van kijken. Ze zoeken hun kracht niet in het maken van iets nieuws, maar in het anders benutten van een bestaand ecosysteem.
De vraag is niet: wat kunnen wij maken? De vraag is: wat is hier al, wat doet niemand en welke plek in het systeem is nog onvervuld?
Observeer wat anderen normaal vinden, stel je af op de reststroom en vind dan de niche die al op je wacht.
Dit artikel maakt deel uit van de Veldnotities, observaties uit de natuur vertaald naar organisaties. Ze zijn gebaseerd op de principes uit het boek Natuurlijke Intelligentie.
Wil je hier meer over horen of alle 8 principes ontdekken?